Doel van het Perspectief: zicht op kansrijke integrale oplossingen en een impuls voor de integrale samenwerking

In de IJssel-Vechtdelta (IJVD), het overgangsgebied tussen de rivieren en het IJsselmeer, komen veel nationale, regionale en lokale opgaven samen. De uitdaging is om deze delta weerbaar en veerkrachtig te maken tegen de gevolgen van klimaatverandering en een ecologische impuls te geven.

Dit brengt uitdagingen met zich mee voor waterveiligheid, ecologische waterkwaliteit, natuur en zoetwaterbeschikbaarheid inclusief drinkwater, waarbij de delta een aantrekkelijke plek dient te blijven om ook in de toekomst goed te kunnen wonen, werken en recreëren.

Water en Bodem geven steeds meer richting aan keuzes in de ruimtelijke ordening. Doel is het ruimtegebruik zoveel mogelijk aan te sluiten bij de natuurlijke kenmerken van het water-, bodem- en ecosysteem, en de ruimte zo in te richten dat we op lange termijn minder kwetsbaar zijn voor weersextremen als gevolg van klimaatverandering.

Hoe houden we het IJsselmeergebied ook in de toekomst zo goed mogelijk voorzien van voldoende zoetwater? Door klimaatverandering, zeespiegelstijging, veranderende Rijnafvoeren en een groeiende watervraag neemt de druk op de zoetwatervoorziening toe. In deze studie is onderzocht wat maatregelen in het hoofdwatersysteem en in de regio bijdragen aan het beperken van toekomstige watertekorten.

De analyses laten zien dat een robuuste zoetwatervoorziening alleen mogelijk is met een samenhangende aanpak. Maatregelen in het hoofdwatersysteem, zoals aanpassingen in de Rijn-IJsselverdeling en flexibilisering van stuw Driel, verkleinen vooral de kans op watertekorten. Het vergroten van de zoetwatervoorraad in het IJsselmeergebied verhoogt de leveringszekerheid, terwijl regionale maatregelen helpen om de gevolgen van droogte te beperken en de weerbaarheid te vergroten.

Ook blijkt dat watertekort in extreme droogtejaren niet volledig kan worden voorkomen. De opgave verschuift daarom steeds meer naar adaptief handelen: tijdig investeren in maatregelen, slim omgaan met beschikbare voorraden en voorbereid zijn op perioden van schaarste. Het rapport biedt inzicht in de effecten van verschillende maatregelpakketten en ondersteunt de afwegingen voor een toekomstbestendige zoetwatervoorziening.

Waterrecreatie draagt niet alleen bij aan ontspanning en leefbaarheid, maar heeft ook een belangrijke economische waarde. Waterrecreatie levert een belangrijke bijdrage aan het IJsselmeergebied. In dit onderzoek heeft Waterrecreatie Nederland een inschatting gemaakt van de bestedingen van recreanten. Daarbij zijn veertien vormen van watersport onderzocht, waaronder zeilen, varen, vissen, zwemmen, roeien en suppen.

Het rapport brengt in beeld welke economische betekenis deze activiteiten hebben voor het gebied en welke gegevens daarvoor beschikbaar zijn. Daarnaast bevat het een ruimtelijke analyse van watersportlocaties en voorzieningen in het IJsselmeergebied. De resultaten laten zien dat waterrecreatie een substantiële bijdrage levert aan de regionale economie, terwijl tegelijkertijd duidelijk wordt waar aanvullend onderzoek nodig is om het beeld verder te verfijnen.

Nederland in Zicht : water en ruimtelijke ontwikkeling in Nederland: de diagnose

Nederland in Zicht is een verkennende analyse van de lange-termijnontwikkelingen van de watersystemen in relatie tot de trends in het ruimtegebruik van Nederland. Het Directoraat-Generaal Water heeft opdracht gegeven aan Rijkswaterstaat tot deze verkenning om, ten behoeve van het maken van strategische beleidskeuzes, meer inzicht te krijgen in de samenhang tussen water en ruimtelijke ontwikkeling van Nederland op lange termijn. Denk aan wateropgaven rond veiligheid tegen overstromingen, wateroverlast, watertekort, verzilting en bodemdaling onderling en op het niveau van heel Nederland. Nederland in Zicht heeft bijgedragen aan het Nationaal Waterplan en is daarnaast ook bedoeld ter informatie en inspiratie bij regionale planvorming.

Klik op de button voor het volledige rapport of een beknopte kaartenbundel op de website van Rijkswaterstaat.

 

Ontwerp Nationaal Waterplan
Aanvullend schreef de Universiteit van Wageningen een artikel over het ontwerp van het Nationaal Waterplan:  ‘Water en Ruimtelijke ontwikkeling in Nederland: de diagnose’.

Het Nationaal Waterplan schetst hoe Nederland de komende jaren werkt aan veilig en duurzaam waterbeheer. Door klimaatverandering, verstedelijking en economische ontwikkelingen neemt de druk op het watersysteem toe. Het plan zet in op meer samenhang in beleid en een grotere rol voor water bij de inrichting van Nederland. Tegelijkertijd laat de eerste evaluatie zien dat de ambities groot zijn en de uitvoering nog uitdagingen kent.

Lees verder:  https://edepot.wur.nl/341724

Het Eco-logisch Toekomstbeeld is afgerond en goedgekeurd door het Bestuurlijk Platform IJsselmeergebied (BPIJ). Het BPIJ is blij met het toekomstbeeld dat er nu ligt. Het vormt een goede basis voor partners en betrokken partijen om samen integraal het gesprek te voeren over opgaven en keuzes in het gebied zoals de relatie tussen waterveiligheid, zoetwatervoorziening, natuur, visserij, recreatie en scheepvaart.

Dit document, opgesteld door team Waterkwaliteit, Ecologie en Biodiversiteit (WEB) in samenwerking met Haskoning, brengt voor het eerst alle beschikbare kennis, visies en doelen van hoe een robuust ecosysteem van het IJsselmeergebied eruitziet samen in één helder beeld. Het vormt een goede basis voor alle betrokkenen in het platform om het gesprek te voeren over opgaven en keuzes in het IJsselmeergebied.

Om de ecologische ontwikkeling van Markermeer-IJmeer te monitoren is de Natuurthermometer in 2014 ontwikkeld. De Natuurthermometer brengt driejaarlijks in beeld de actuele situatie over de realisatie van de gestelde systeemcondities: Toekomstbestendig Ecologisch Systeem (TBES).

In deze vierde uitlezing (2021 t/m 2023) worden de ontwikkelingen binnen Natura 2000, de Kaderrichtlijn Water (KRW) en TBES in beeld gebracht.

De rapportage laat een gemengd beeld zien: terwijl sommige doelen ruim worden gehaald – zoals delen van de broedvogel- en waterplantenindicatoren – blijven andere achter, met name bij habitatrichtlijnsoorten en visetende watervogels. Ook recente natuurontwikkelingen, zoals de uitbreiding van Marker Wadden en Trintelzand, laten hun positieve effect zien op broed- en foerageergebieden.

De Natuurthermometer biedt hiermee waardevolle inzichten voor bestuurders, beleidsmakers, gebiedspartners en initiatiefnemers die werken aan het versterken van de natuurwaarde van het Markermeer-IJmeer. Daarnaast helpt het ook om deze partijen en de omgeving te informeren over de ecologische toestand van het Markermeer-IJmeer.

Sinds 2025 valt het uitlezen van de Natuurthermometer onder het werkspoor Waterkwaliteit, Ecologie en Biodiversiteit (WEB). Voor die tijd werd het uitgevoerd door de Ambtelijke werkgroep Markermeer IJmeer (AMIJ) en gefinancierd door de Provincie Flevoland.

De uitvoerings-, kennis- en innovatieagenda van de Agenda IJsselmeergebied 2050 is een tweejaarlijkse weergave van de vertaling van de gebiedsambities en principes (zie kader 1) naar concrete maatregelen, kennisvragen en investeringsbeslissingen. De uitvoerings-, kennis- en innovatieagenda (UKA) beschrijft niet alleen acties die direct voortvloeien uit de Agenda IJsselmeergebied 2050 (AIJG2050), maar ook uit bestuurlijke tafels daaromheen, bijvoorbeeld De Nieuwe Afsluitdijk, IJssel- Vechtdelta, MRA, Markermeer-IJmeer en de Gastvrije Randmeren.